Նկարը գեներացված է արհեստական բանականությամբ։
Հայաստանում, մի քանի գերատեսչությունների ներգրավվածությամբ, քննարկվում է մինչև 16 տարեկան երեխաների մուտքը սոցիալական ցանցեր սահմանափակելու հարցը։ Այս մասին ասուլիսի ժամանակ հայտնել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության hանրակրթության վարչության պետ Թամարա Սարգսյանը։ Նրա խոսքով՝ հարցը քննարկվում է ԿԳՄՍ, աշխատանքի և սոցիալական հարցերի, բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունների կողմից։
«Ներկայումս իրականացվում է հետազոտություն՝ պարզելու հնարավոր ռիսկերը, խնդիրները և կարգավորման տարբերակները։ Միայն ամբողջական պատկեր ունենալուց հետո կհստակեցվի, թե ինչ սահմանափակումներ կարող են կիրառվել և ինչ կայքեր կարող են ընդգրկվել դրանցում։ Թեման զգայուն է, հարցադրումները, շերտերը բավական շատ են»,- նշեց վարչության պետը։
Ըստ Թամարա Սարգսյանի՝ կարևոր է հասկանալ, թե որքանով է հնարավոր նույնականացնել սարքավորումը երեխայի հետ՝ վերահսկողության արդյունավետությունն ապահովելու համար։ Նա նշեց, որ երեխաների թվային անվտանգությունն առաջնահերթություն է, և անհրաժեշտ է ստեղծել բավարար գործիքներ ու կարգավորումներ նրանց պաշտպանելու համար։
Սարգսյանը հաստատեց, որ այս ոլորտում խնդիրներ կան և հարցերը կարգավորելու անհրաժեշտություն կա։
«Երեխաների թվային պաշտպանվածությունն առաջնահերթություն է, պետությունը պետք է վստահ լինի, որ թվային միջավայրում երեխաներին պաշտպանելու համար բավարար գործիքներ ու կարգավորումներ է ստեղծել»,- ասաց Թամարա Սարգսյանը։
Մինչ Հայաստանում քննարկումներ են, աշխարհի մի շարք երկրներ արդեն իսկ սկսել են կիրառել սահմանափակումներ։
Ավստրալիան վերջերս ընդունել է աշխարհում ամենախիստ օրենքներից մեկը, որով արգելվում է մինչև 16 տարեկան երեխաներին օգտվել սոցցանցերից (Facebook, Instagram, TikTok, X): Սոցցանցերը պարտավոր են ներդնել տարիքի ստուգման համակարգեր, հակառակ դեպքում կտուգանվեն միլիոնավոր դոլարներով։
ԱՄՆ-ում դաշնային մակարդակով գործում է COPPA օրենքը, որն արգելում է տվյալների հավաքագրումը մինչև 13 տարեկան երեխաներից, սակայն առանձին նահանգներ ավելի խիստ օրենքներ են ընդունում։ Օրինակ՝ Ֆլորիդայում 2025-ից ուժի մեջ է մտել օրենք, որն արգելում է մինչև 14 տարեկաններին հաշիվ ունենալ, իսկ 14-15 տարեկանների համար պահանջվում է ծնողի համաձայնությունը։ Յուտա նահանգը պահանջում է ծնողների համաձայնությունը մինչև 18 տարեկանների համար և սահմանում է «պարետային ժամ» (գիշերային ժամերին սոցցանցերի արգելք)։
ԵՄ-ում գործում է GDPR (Տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կանոնակարգը), որը սահմանում է «թվային համաձայնության տարիքը»։ Երկրների մեծ մասում (օրինակ՝ Ֆրանսիա) դեռահասներին մինչև 15 տարեկանն անհրաժեշտ է ծնողի թույլտվությունը սոցցանցերում գրանցվելու համար։ ԵՄ-ն նաև կիրառում է Digital Services Act (DSA), որն արգելում է սոցցանցերին թիրախային գովազդ ցույց տալ անչափահասներին։
Չինաստանը կիրառում է աշխարհի ամենատեխնիկական սահմանափակումները։ Douyin-ը (TikTok-ի չինական տարբերակը) մինչև 14 տարեկան երեխաների համար սահմանափակում է օգտագործումը օրական 40 րոպեով և արգելում է մուտքը գիշերվա 22:00-ից մինչև առավոտյան 06:00-ը: Բովանդակությունը խիստ զտվում է՝ առաջնահերթություն տալով կրթական և հայրենասիրական նյութերին։
Մեծ Բրիտանիայում ընդունվել է Online Safety Act օրենքը, որը սոցցանցերին պարտադրում է կանխել երեխաների մուտքը վնասակար բովանդակություն։ Եթե ընկերությունները չեն կարողանում ապահովել տարիքի ստուգումը, նրանք կարող են արգելափակվել երկրի տարածքում։
Անի Թամրազյան
